Als Liz één ding heeft geleerd de afgelopen jaren, is het wel dat als je niet begint er ook niets gebeurt. Daarom staan er nu zonnepanelen bij een kliniek in Burkina Faso. En ziet ze haar zoektocht naar nieuw werk als een kans. “Alles ligt open. Ik mag weer dromen.”

In een hoekhuis in Leiden staan thee, stroopwafels en chips op tafel. Buiten had het dunne laagje sneeuw Emmanuel, die nu ruim drie jaar in Amsterdam woont, bijna vertraging opgeleverd. Hij is blij dat hij toch op tijd bij Liz is. “Ik ben helemaal geïntegreerd”, grapt hij over hoe we in Nederland met tijd omgaan.

In 2009 ontmoette Liz van Velzen (33) en Emmanuel Coulibaly (33) elkaar in Burkina Faso. Liz ging er drie maanden werken als vrijwilliger en woonde in bij Emmanuel. “Ik ging er met oude ideeën over Afrika en ontwikkelingshulp naartoe.” Meteen op de eerste avond zette haar gastheer die ideeën op de helling. “Hij vroeg mij wat ik dacht dat de zin van het leven was. Probeer dat maar eens te beantwoorden met je middelbare school Frans.”

Praten met papier

De dagen erna raakte Liz steeds meer onder de indruk. “Emmanuel is met heel weinig geboren en heeft heel veel van zijn leven gemaakt.”

Emmanuel kijkt naar zijn vlakke handen die hij als een opengeslagen boek voor zich houdt. “Als kind zag ik mensen die konden praten met papier. Dat vond ik magisch. Dat wilde ik ook kunnen.” Hij smeekte zijn vader om naar school te mogen. Pas toen hij elf was, stemde zijn vader daar schoorvoetend mee in. In vier jaar tijd doorliep hij het basisonderwijs en ging hij door naar de middelbare school. Hij kreeg de wind mee toen twee Fransen hem de weg vroegen. Emmanuel stond ze te woord in perfect Frans en vroeg ze nieuwsgierig naar de Franse filosoof en wiskundige René Descartes. Die vraag leidde tot een etentje, een jarenlange vriendschap.

Zeven miljard kansen

Al tijdens zijn studies filosofie en communicatie, startte hij verschillende ontwikkelingsprojecten, die hij later onderbracht in één stichting: Association CultureTourisme Développement. Liz haalde hij in huis omdat hij het als een kans zag om anderen wat over zijn land te leren. “We hebben bijna niks, maar kunnen wel menselijke warmte geven.” Hij hoopte goed te kunnen filosoferen en discussiëren met zijn gast. Dat lukt tot op de dag van vandaag. Als Emmanuel vertelt hoe zeven miljard mensen zeven miljard kansen zijn om de wereld beter te maken, absorbeert Liz gretig elk woord.

Soleil pour Burkina - liz en emmanuel
Emmanuel: “Als ik niks verander, vind ik het leven een hel!”

Emmanuel, die zich regelmatig verontschuldigt voor zijn Nederlands, praat onafgebroken door. Over dat hij niet afhankelijk wilde blijven van zijn Franse weldoeners. “Mijn leven is alleen leuk als ik zelf iets van betekenis kan doen. Wat kan ík doen om de wereld te verbeteren? Dat heb ik nodig om me goed te kunnen voelen.” En met gebalde vuisten: “Als ik niks verander, vind ik het leven een hel!”

Het liet Liz niet meer los. Ze was niet terechtgekomen bij een arm, passief persoon, maar bij een man die gedrevener in het leven stond dan ze zelf ooit was geweest. Ze wilde iets terugdoen.

Genoeg zon

Uiteindelijk besloot ze dat ze zelf iets op wilde zetten. Dat gaf haar de vrijheid het helemaal naar eigen inzicht aan te pakken en elke euro te besteden aan het project. Min of meer toevallig ontstond het idee over wát ze wilde doen. “Bij een theatersportvereniging ontmoette ik mensen die bezig waren met zonne-energie. Zon hebben ze genoeg in Burkina Faso, dacht ik, dus als zij de techniek konden doen…”

“Ik moest iets doen. Als het mislukt, leer ik er wel iets van.”

‘Ik schaamde me’

Daarna ging de tijd met haar aan de haal. Bijna twee jaar gingen voorbij. Binnenkort zou ze voor een derde keer naar Burkina Faso gaan. “Maar ik had nog niks gedaan, behalve een website maken en een rekeningnummer openen. Ik schaamde me tegenover Emmanuel.” Liz wilde niet weer met lege handen komen. “Ik moet iets doen. Als het mislukt leer ik er wel iets van, dacht ik. Als je niks probeert, gebeurt er ook niks.”

Binnen vijf weken wist ze een 24-uurs actie op te zetten. Het werd in 24 uur een rondje IJsselmeer fietsen. Helemaal in lijn met haar eigen passie voor duursporten.

Bijna verdwenen

Uiteindelijk had ze 9.000 euro te besteden. Daarvan kocht ze zonnepanelen om een kliniek in Burkina Faso van licht en een medicatiekoelkast te voorzien. Emmanuels hulp bleek al snel noodzakelijk. Terwijl de apparatuur ‘op zee dobberde’, werd de burgemeester aan wie de spullen waren geadresseerd, ontheven uit zijn functie. Emmanuel wist met een paar telefoontjes te voorkomen dat de panelen verdwenen. Inmiddels staan ze bij de kliniek te wachten om geïnstalleerd te worden.


Help ons om meer verhalen te maken over kleinschalige ontwikkelingssamenwerking. Koop ons boek.


 Werkeloos

Dat ze tot hier wist te komen, maakt Liz trots. Ze heeft kwaliteiten bij zichzelf ontdekt die in haar werk nooit werden aangesproken. Ze kan er dan ook niet rouwig om zijn dat ze nu haar baan kwijt is geraakt. “Ik ben veel minder schijterig geworden.” Daardoor durfde ze ook de confrontatie aan te gaan met haar project. Om een beter idee te krijgen over hoe ze het kon aanpakken, ging ze naar bijeenkomsten en deed ze mee aan trainingen. Ze moest aan de slag met vragen over het waarom van haar stichting. Over haar verhaal naar donateurs. En of het wel zo slim is om zonnepanelen aan te schaffen en op te sturen.

Gelijkwaardige relatie

“Eerst dacht ik: zonnepanelen, wie kan daar iets op tegen hebben? Totdat iemand me vroeg of ik het geld voor de zonnepanelen ook contant aan mensen daar wilde geven zodat ze het zelf kunnen uitgeven. Als ik dat niet zou durven, moest ik me afvragen of ik wel goed bezig was. Die zonnepanelen, hadden ze dat niet zelf kunnen regelen? Maar ik wil zelf ook wat doen! Nu wil ik zoeken naar vormen om de relatie gelijkwaardig te maken en bijvoorbeeld handel te stimuleren. Mensen moeten het zelf kunnen, dat is de enige oplossing.”

“Ik wil het merk Soleil pour Burkina neerzetten, niet het merk Liz.”

De nieuwe inzichten die ze verzamelt, maken haar behendiger in het omgaan met reacties van mensen op wat ze aan het doen is. Al blijft ze het jammer vinden als mensen negatief zijn over ontwikkelingssamenwerking. Maar met de mensen die haar onvoorwaardelijk steunen heeft ze ook een manco: “Ik vind dat mensen nog te veel mij vertrouwen. Dat vertrouwen moet doorwerken in de stichting. Ik wil het merk Soleil pour Burkina neerzetten, niet het merk Liz.”

‘Blij dat ik btw mag betalen’

Zodra Liz een punt achter haar zin zet, neemt Emmanuel het weer van haar over. “Nu ik zelf in Nederland woon, moeten de projecten die ik heb opgezet zonder mij verder kunnen.” Want ik wil niet alleen nuttig zijn voor Burkina Faso, maar ook hier. Ik ben bijvoorbeeld trots dat ik met mijn import-/exportbedrijfje btw betaal en zo mijn steentje bijdraag aan de Nederlandse maatschappij.”

Wat volgens hem nodig is in Burkina Faso, is de kennis om problemen op te lossen en geld om de vele dingen die aandacht vragen het hoofd te bieden.

Meer Emmanuels

Liz worstelt nog met de vraag wat haar rol dan is, als mensen het toch vooral zelf moeten doen. Maar dat antwoord komt wel, verwacht ze als ze kijkt naar de ontwikkeling die ze tot nu toe heeft doorgemaakt. Een ontwikkeling die veel verder gaat dan kennis opdoen en inzetten – ze heeft meer lef gekregen en is optimistischer. Thuis, op zoek naar een nieuwe baan, zegt ze: “Alles ligt weer open, ik mag weer dromen. Van een baan die bij me past. En ik hoop meer Emmanuels te ontmoeten. Die moeten er zijn.”

“Die zijn er”, belooft Emmanuel. Zelf heeft hij ook een droom. “Als ik er voor kan zorgen dat mijn hulp overbodig wordt, dan heb ik het echt goed gedaan.”

Help ons om meer verhalen te maken over kleinschalige ontwikkelingssamenwerking. Koop ons boek.